Kâtip Çelebi
16 Şubat 1609 — 27 Ekim 1657
Tarihçi · Coğrafyacı · Bilgin
Kâtip Çelebi (1609-1657), Osmanlı'nın en üretken âlimlerinden biridir; Keşfü'z-Zünûn (bibliyografya), Cihannüma (coğrafya) ve Takvimü't-Tevârih (kronoloji) gibi dünya çapında referans eserler yazdı.
Eserleri
Keşfü'z-Zünûn, 14.500'den fazla kitabın alfabetik bibliyografyasıdır; İslam dünyasının en kapsamlı kütüphane kataloğudur. Cihannüma, Batı kaynaklarıyla sentezlenen modern coğrafya denemesidir; Fezleke ise Osmanlı tarihinin özetidir.
Bilim Anlayışı
Kâtip Çelebi, deney ve gözlemi vurgulayan; farklı kaynakları karşılaştıran eleştirel bir tarih ve coğrafya anlayışı geliştirdi. Batı'da Hacı Halife adıyla tanındı, eserleri Latinceye çevrildi.
Çalışma Disiplini
Kâtip Çelebi, 23 yaşında yazmaya başladığı 100'ü aşkın eserle imparatorluğun bilgi altyapısını kurdu; kaynak gösterme ve eleştiri yöntemi onu çağının en titiz âlimi yapar. Fezleke, Takvimü't-Tevârih ve Cihannüma birbirini tamamlayan bir külliyattır.
Batı ile Diyalog
Cihannüma'da Mercator ve Blaeu haritalarından yararlandı; astronomide Copernicus'u tartıştı. Osmanlı'nın Avrupa bilimiyle sağlıklı diyalogunun erken ve nadir örneğidir.
Sık Sorulan Sorular
Kâtip Çelebi kimdir?
Kâtip Çelebi, Keşfü'z-Zünûn ve Cihannüma gibi eserleriyle Osmanlı'nın en büyük âlimlerinden biridir (1609-1657).